### **امیرعلی حاجیزاده: از تکتیرانداز جبهه تا معمار اقتدار هوافضای ایران**

**سردار سرتیپ پاسدار امیرعلی حاجیزاده** (۹ اسفند ۱۳۴۰ – ۲۳ خرداد ۱۴۰۴) یکی از مؤثرترین و شناختهشدهترین فرماندهان نظامی ایران در دوران معاصر بود. او که نقش کلیدی در توسعه توان موشکی، پهپادی و فضایی کشور ایفا کرد، از بدو تشکیل تا واپسین روزهای عمرش، فرمانده نیروی هوافضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بود و بهعنوان معمار استراتژی بازدارندگی ایران شناخته میشد.

---

### **۱. سالهای آغازین و عضویت در سپاه**
امیرعلی حاجیزاده در نهم اسفندماه سال ۱۳۴۰ در تهران به دنیا آمد. پدر و مادر وی اصالتاً اهل خرمدشت قزوین بودند. همزمان با اوجگیری انقلاب اسلامی، نوجوانی را پشت سر گذاشت و تحت تأثیر فضای انقلابی قرار گرفت. با آغاز جنگ ایران و عراق، در سن ۱۹ سالگی و در سال ۱۳۵۹ به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی پیوست.

در طول هشت سال دفاع مقدس، او بهعنوان یک **تکتیرانداز** در خط مقدم و در برخی از مهمترین و سختترین عملیاتهای جنگ از جمله **کربلای ۴، کربلای ۵، والفجر مقدماتی و والفجر ۸** حضور فعال داشت. این تجربه میدانی و شناخت از شرایط رزم، پایه محکمی برای فعالیتهای آینده او در حوزه فناوریمحور نظامی شد.

### **۲. ورود به عرصه موشکی و مسئولیتهای کلیدی**
پس از پایان جنگ، مسیر حرفهای حاجیزاده با ورود به حوزه پیچیده و راهبردی **موشکی** دگرگون شد. او از نخستین سالهای شکلگیری این توانمندی در سپاه، به عنوان یکی از نزدیکترین همکاران و شاگردان **شهید حسن طهرانی مقدم**، بنیانگذار برنامه موشکی ایران، فعالیت کرد. نقش او در راهاندازی **«تیپ موشکی حدید»** در دوران غیبت موقت طهرانی مقدم، نشاندهنده اعتماد و توانمندی وی در این عرصه بود.

**مسیر ترقی نظامی و مسئولیتهای کلیدی:**
* **فرمانده پدافند هوایی سپاه** (۱۳۸۵-۱۳۸۸): پیش از تشکیل نیروی هوافضا، برای مدتی فرماندهی این یگان حساس را بر عهده داشت.
* **نخستین فرمانده نیروی هوافضای سپاه** (۱۳۸۸-۱۴۰۴): در مهرماه ۱۳۸۸، با حکم سید علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، به عنوان اولین فرمانده نیروی تازهتأسیس هوافضای سپاه منصوب شد و تا پایان عمر در این سمت باقی ماند. این نیرو مسئولیت مأموریتهای موشکی، پهپادی و فضایی سپاه را بر عهده دارد.

### **۳. دوران فرماندهی؛ از بازدارندگی تا عملیاتهای راهبردی**
دوران طولانی فرماندهی حاجیزاده بر نیروی هوافضا، شاهد رشد چشمگیر توانمندیهای ایران و عملیاتهای بیسابقهای بود که او شخصاً هدایت بسیاری از آنها را بر عهده داشت:

* **حمله موشکی به پایگاه عین الاسد (عملیات شهید سلیمانی - ۱۳۹۸)**: در پاسخ به ترور سردار قاسم سلیمانی، ایران برای اولین بار یک پایگاه نظامی آمریکا در عراق را با دهها موشک بالستیک هدف قرار داد. حاجیزاده فرماندهی این عملیات را بر عهده داشت.
* **عملیاتهای «وعده صادق» علیه اسرائیل**: او فرماندهی دو عملیات بزرگ موشکی و پهپادی ایران در پاسخ به حمله به مقر دیپلماتیک ایران در دمشق (فروردین ۱۴۰۳) و ترور سید حسن نصرالله (مهر ۱۴۰۳) را بر عهده داشت. این عملیاتها به گفته او، «بزرگترین عملیات پهپادی جهان» بود.
* **پاسخ به حملات تروریستی**: تحت فرماندهی او، نیروی هوافضا به مواضع گروهک داعش در سوریه (عملیات لیلةالقدر)، مقر جیش العدل در پاکستان و مقرهای موساد در اقلیم کردستان عراق حمله موشکی کرد.
* **پرتاب ماهواره «نور-۱» (۱۳۹۹)**: پرتاب موفق نخستین ماهواره نظامی ایران به دست نیروی هوافضای سپاه، گام دیگری در توسعه توان فضایی کشور تحت مدیریت او بود.

**حوادث و چالشها:**
* **سقوط پرواز ۷۵۲ هواپیمایی اوکراین**: سه روز پس از حمله به عین الاسد و در شرایط آمادهباش بالا، این هواپیمای مسافربری به اشتباه توسط پدافند هوایی سرنگون شد. حاجیزاده به عنوان فرمانده مسئول، در یک کنفرانس مطبوعاتی تاریخی، مسئولیت کامل این «خطای انسانی» را پذیرفت و اعلام کرد: «گردن ما از مو باریکتر است و همه مسئولیت این حادثه را میپذیریم».

### **۴. سبک فرماندهی، ویژگیهای شخصی و درگذشت**
حاجیزاده فردی عملگرا، صریح و معتقد به **خوداتکایی** در صنعت دفاعی بود. او بر توسعه موشکهای بالستیک دوربرد، پهپادهای رزمی و فناوریهای هایپرسونیک تأکید داشت و ایران را در زمره کشورهای پیشرو در این حوزهها قرار داد. رهبر جمهوری اسلامی ایران به پاس رهبری عملیاتهای راهبردی، دو بار نشان درجه یک **فتح** را به او اعطا کرد.

**درگذشت:**
سردار امیرعلی حاجیزاده در بامداد **۲۳ خرداد ۱۴۰۴**، در جریان حملهای که از سوی اسرائیل به ایران صورت گرفت، به همراه جمعی از همرزمانش به شهادت رسید. پیکر او پس از تشییعی گسترده، در **قطعه ۵۰ بهشت زهرای تهران** (قطعه مدافعان حرم) به خاک سپرده شد.

او که زندگی خود را از سنگرهای خاکی دفاع مقدس آغاز کرده بود، در سنگر پیچیده فناوریهای راهبردی به ایفای نقش پرداخت و نقش بیبدیلی در شکلدهی به معادلات امنیتی منطقه و تکوین قدرت بازدارندگی ایران ایفا کرد.